De AOC Champagne – Wat is een gecontroleerde oorsprongsbenaming?

Wat is een gecontroleerde oorsprongsbenaming?

Een gecontroleerde oorsprongsbenaming (AOC) is een keurmerk voor kwaliteit en herkomst (SIQO). Het verwijst naar een product waarvan de authenticiteit, kwaliteit en typische kenmerken worden gegarandeerd door twee dingen:

• de geografische herkomst: een AOC mag alleen worden geproduceerd in een afgebakend gebied op basis van historische, geologische en klimatologische kenmerken;
• de productiemethode: een AOC wordt geproduceerd volgens specifieke productievoorwaarden, vastgelegd in een productdossier (druivensoorten, teeltmethoden, oogst, wijnbereiding, rijping, enz.)

De gecontroleerde oorsprongsbenamingen voor de wijnsector zijn ontstaan uit het wetsdecreet van 30 juli 1935. Dit decreet richtte tegelijkertijd het Nationaal Comité voor oorsprongsbenamingen van wijnen en gedistilleerde dranken op, dat bij decreet van 16 juli 1947 het Nationaal Instituut voor oorsprongsbenamingen van wijnen en gedistilleerde dranken (INAO) werd. In bredere zin vinden de AOC’s hun oorsprong in de strijd tegen fraude en misbruik, die in de loop van de 19e eeuw en aan het begin van de 20e eeuw in verschillende grote wijnregio’s speelde. Handelaren en producenten wilden namelijk dat de herkomst van de druiven en de geproduceerde wijnen gegarandeerd werd, om zo een einde te maken aan wijnen van slechte kwaliteit of van buitenaf die onder de naam van gerenommeerde wijnen op de markt werden gebracht. Op 1 augustus 1905 werd dan ook de wet „inzake fraude en vervalsing van producten of diensten“ afgekondigd, de eerste in een lange reeks maatregelen om oorsprongsbenamingen te beschermen.

De AOC Champagne is officieel ontstaan door het decreet van 29 juni 1936. Het gebied strekt zich uit over 5 departementen, oftewel 635 gemeenten waar champagne mag worden gemaakt. Daarvan mogen er in 319 gemeenten wijngaarden worden aangeplant, goed voor in totaal 35.000 hectare geclassificeerd areaal. In 2003 is het INAO, op verzoek van de SGV, begonnen met een herziening van de afbakening van dit geografische gebied, die rond 2018-2020 afgerond zou moeten zijn.

Hoe werkt een gecontroleerde oorsprongsbenaming (AOC)?

De basis en het bestaan van een gecontroleerde oorsprongsbenaming (AOC) rusten op drie instanties (een toezichthouder, een beheerder en een controleur) en op twee instrumenten (een productdossier en een inspectieplan).

Drie instanties:

• Het Institut national de l’origine et de la qualité (INAO) is de instantie die verantwoordelijk is voor het algemene beheer van de keurmerken voor kwaliteit en herkomst (SIQO), waar de AOC’s onder vallen. Het INAO erkent een AOC en bepaalt hoe die werkt: het afbakenen van het gebied, het erkennen van de beschermings- en beheersorganisaties (ODG) en de inspectie-instantie (OI), het goedkeuren van het productdossier en het inspectieplan, enzovoort. Kortom, het INAO is in zekere zin de hoeder van de gecontroleerde oorsprongsbenaming, omdat het het systeem draagt en garant staat voor de goede werking ervan.
  
  
• De organisatie voor bescherming en beheer (ODG) is op haar beurt de beheerder van de benaming. De ODG, die door het INAO is erkend, heeft drie belangrijke taken: het beheer, de controle en de bescherming van de benaming. Zo doet de ODG het volgende:
  • stelt het bestek op en helpt bij de uitvoering ervan,
  • stelt de inspectie-instantie voor en werkt mee aan het opstellen van het inspectieplan,
  • voert een deel van de controle (educatief en zonder sancties) uit bij de producenten,
  • draagt bij aan het behoud en de promotie van de terroirs, lokale tradities, vakkennis en de producten die daaruit voortkomen,
  • zet zich in voor de bescherming en het behoud van de naam, het product en het terroir.
  
  In de Champagne is het Syndicat Général des Vignerons door het INAO erkend als organisatie voor de bescherming en het beheer van de AOC’s Champagne en Coteaux Champenois. Het is goed om te weten dat het SGV vroeger de belangenorganisatie voor dezezelfde appellaties was en daardoor verantwoordelijk was voor een groot deel van de taken die nu bij de ODG’s liggen. Een ander deel van die taken werd uitgevoerd door het CIVC (Comité interprofessionnel du vin de Champagne) en wordt dus nog steeds uitgevoerd in het kader van een overeenkomst tussen de twee organisaties.
• De inspectie-instantie (OI) is de toezichthouder. Deze wordt voorgedragen door de ODG en erkend door het INAO. Deze instantie stelt voor elk productdossier het inspectieplan op, in overleg met de ODG. Op basis van dit inspectieplan zorgt de OI voor de controle van de champagnemakers. De OI wordt regelmatig beoordeeld door de INAO en controleert ook de ODG, om er zeker van te zijn dat de controle waarvoor hij verantwoordelijk is, goed wordt uitgevoerd.In de Champagne is de inspectie-instantie van de Association d’inspection des appellations de la Champagne (AIDAC). Deze instantie is sinds 1 juli 2008 erkend en controleert de appellaties Champagne (AOC), Coteaux Champenois (AOC), Rosé des Riceys (AOC), Marc de Champagne (Appellation d’origine réglementée) en Eaux-de-vie de vin de la Marne (Appellation d’origine réglementée).

Twee instrumenten:

• Het productdossier legt vast onder welke voorwaarden een appellatie geproduceerd moet worden. Dit is opgesteld door de ODG en goedgekeurd door de INAO, en beschrijft alle kenmerken en minimumregels waaraan de producent moet voldoen om de betreffende benaming te mogen gebruiken: naam van de benaming, vermelding van het oogstjaar, kleur van het product, het geografische gebied, de druivensoorten, de wijze waarop de wijngaard wordt beheerd, de teeltpraktijken, de oogst, de rijpheid van de druiven, de opbrengsten, het persen, de wijnbereiding, het bottelen, de rijpingstijd, het degorgeren, de etikettering, enz.
• Het inspectieplan legt alle details vast over hoe de controle wordt georganiseerd. Voor elke productievoorwaarde die in het productdossier van de appellatie staat, beschrijft het inspectieplan hoe vaak en hoe er gecontroleerd wordt, en welke sancties er gelden als de regels niet worden nageleefd. Het inspectieplan wordt opgesteld door de inspectie-instantie, in overleg met de ODG, en goedgekeurd door de INAO.

De AOC Champagne

De AOC Champagne is uniek en wordt door de hele wereld benijd; hij bloeit op in een terroir dat in alle opzichten uitzonderlijk is. Ontdek de kenmerken van onze AOC.

Binnen ons appellatiegebied onderscheiden vier grote regio’s zich door hun eigen karakter en hun dominante druivensoorten:

• De Montagne de Reims
• De Marnevallei
• De Côte des Blancs
• De Côte des Bar en Montgueux

De kaart van de AOC Champagne

Download de kaart van de AOC Champagne via deze link

Download de documentatie over de appellatie Champagne via deze link