De druivensoorten uit de Champagne

Een druivensoort is een wijnstokvariëteit die druiven produceert. Er zijn er zo’n
200 in Frankrijk en meer dan 10.000 wereldwijd.

Chardonnay, Pinot Noir en Pinot Meunier vormen zo goed als alle
druivensoorten die worden gebruikt bij de productie van Champagne.

Sinds een paar jaar is het Comité Champagne bezig met een onderzoeksprogramma naar nieuwe druivenrassen. Het doel is om toegestane druivensoorten te kruisen met rassen die van nature resistent zijn tegen bepaalde ziekten of die eigenschappen hebben zoals een late rijping. Dit zou op termijn zorgen voor een natuurlijke weerstand en het vermogen om zich aan te passen aan nieuwe klimatologische omstandigheden.

CHARDONNAY

De Chardonnay is de witte druivensoort voor champagne bij uitstek. Hij wordt op ongeveer 30% van de wijngaard aangeplant.

Hij komt oorspronkelijk uit Bourgondië en komt vooral voor in de Côte des Blancs. Zijn trossen zijn klein en langwerpig. De druiven, met een vrij dunne schil, krijgen tijdens de rijping gouden tinten. Hij past zich heel goed aan en levert geweldige wijnen op.

Op de kalkrijke bodems van de Champagne zorgt hij voor delicate aroma’s van citrus, anijs en witte bloemen. Hij geeft de mineraliteit van de bodem waar hij vandaan komt perfect weer.

Hij ontwikkelt zich langzaam en is dankzij zijn sterke aromatische potentieel de ideale druivensoort voor het rijpen van wijnen. Hij behoudt de frisheid van het terroir, maar biedt ook een mooie complexiteit als hij op vat rijpt. De aroma’s worden dan verrijkt met zachte kruiden, geroosterd brood en honing, vergezeld van een licht romige textuur.

Hij is vooral gewild vanwege zijn finesse, elegantie en aromatische kwaliteiten.

PINOT NOIR

Pinot Noir is de meest aangeplante druivensoort in de Champagne. Hij beslaat 38% van de wijngaard. Deze zwarte druif met wit vruchtvlees komt voor in de regio’s Montagne de Reims, Côte des Bar en in het oosten van de Marnevallei.

Deze vroegrijpe druivensoort heeft kleine, compacte trossen die doen denken aan een dennenappel, waaraan hij zijn naam te danken heeft. De druiven hebben een dunne schil en zijn intens gekleurd met blauwzwarte of donkerpaarse glans. Ze geven een zoet, kleurloos sap af.

Deze druif is al lang bekend in Bourgondië en levert wijnen van grote finesse met een breed aromatisch palet.

Hij gedijt het beste op kalkrijke, diepe en goed doorlatende bodems. Hij voegt body en kracht toe aan de blend. Hij valt op door zijn structuur en zijn rijpingspotentieel. Hij is herkenbaar aan zijn fruitige aroma’s van kersen of zwarte bessen, maar ook aan zijn zachte kruidige tonen zoals kaneel of zoethout en soms viooltjes.

Zijn kenmerken veranderen afhankelijk van het terroir.
Zo zijn de aroma’s ten noorden van de Montagne de Reims krachtig en strak. Op de Côte des Bars zijn ze zachter, bijna fluweelzacht. En in Aÿ, de hoofdstad van de Pinot Noir, zijn ze vol en weelderig.

PINOT MEUNIER

De Pinot Meunier, ontstaan uit een mutatie van de Pinot Noir, is een druivensoort met een zwarte schil en wit vruchtvlees. Hij dankt zijn naam aan het witachtige vliesje op de jonge blaadjes. Het is de op één na meest aangeplante druivensoort in de Champagne, na de Pinot Noir en vóór de Chardonnay.

Hij is gewild vanwege zijn groeikracht en zijn weerstand tegen wisselvallige weersomstandigheden. Daarom wordt hij aangeplant op gronden die blootstaan aan voorjaarsvorst, met name in het westelijke deel van de Marnevallei. Hij rijpt ook snel en gemakkelijk, zelfs op locaties met een minder gunstige ligging.

Hij biedt aroma’s van vers fruit zoals framboos, appel of mirabelle, met een lage zuurgraad. Of je hem nu alleen gebruikt in een Blanc de Noirs of in een assemblage, hij zorgt voor rondheid en soepelheid.

Door zijn snelle rijping is hij ideaal voor de zogenaamde ‘Brut Sans Année’-champagnes, waarbij de rijpingstijd korter is dan bij millésime-champagnes.

Zelden te vinden in Grand Cru en Premier Cru
Cru, en stond lange tijd in de schaduw van de Pinot Noir en de Chardonnay, maar de Pinot Meunier geniet sinds kort een nieuwe populariteit, aangewakkerd door de wijnbouwersvereniging ‘Meunier Institut’.

De andere druivensoorten

Hoewel er ook andere druivensoorten zijn toegestaan bij het maken van champagne, worden ze maar op 0,3 % van de wijngaard aangeplant. Ze worden soms de ‘vergeten druivensoorten’ genoemd, zijn met vier in getal en bestaan allemaal uit witte druiven. Het gaat om de Arbane, de Petit Meslier, de Pinot Blanc en de Pinot Gris.

De Arbane, ook wel Albane genoemd, wordt bijna niet meer verbouwd vanwege de late rijping en de lage opbrengsten.
Ze heeft aroma’s van citrus en wit fruit.

De Petit Meslier is een vroegrijp ras, waardoor hij gevoelig is voor voorjaarsvorst. Hij is niet erg groeikrachtig en levert weinig op, waardoor hij langzaam aan het verdwijnen is.

Hij is vrij levendig en heeft aroma’s van citrusvruchten met een mooie zuurgraad.

De Pinot Blanc is een vrij krachtige druivensoort met een regelmatige opbrengst. Hij komt vooral voor in de Elzas, waar hij onder andere wordt gebruikt voor de productie van Crémant, maar in de Champagne wordt hij nog maar weinig aangeplant.
Hij heeft een gemiddelde zuurgraad en valt op door zijn aroma’s van geel fruit.

De Pinot Gris, of Tokay in de Elzas, is ook vrij krachtig maar niet zo productief.
Hij gedijt goed op vrij diepe, kalkrijke, relatief droge en goed gelegen bodems.
Hij zorgt voor finesse en aroma’s. Door zijn lage zuurgraad is hij niet echt geschikt om te rijpen.

De assemblage

Sommige zogenaamde ‘mono-cépage’-cuvées benadrukken de kwaliteiten van één druivensoort. Maar de meest voorkomende cuvées zijn die welke ontstaan uit het assembleren van verschillende druivensoorten.

Dit is de oorspronkelijke werkwijze voor champagne, die wordt toegeschreven aan Pierre Dom Pérignon. In de tweede helft van de 17e eeuw heeft de keldermeester van de abdij van Hautvillers de kunst van het assembleren namelijk in praktijk gebracht en verder ontwikkeld. Het kwam erop neer dat hij de druiven apart perste en vervolgens de verschillende sappen mengde. Dom Pérignon proefde de druiven meestal nadat hij ze een nacht in de open lucht had laten liggen, voordat hij de smaak beoordeelde.
Het doel was om het beste uit elk van de druiven te halen.

Blanc de Blancs

De term Blanc de Blancs verwijst naar cuvées die uitsluitend met witte druivensoorten worden gemaakt. In de Champagne gaat het dus om cuvées die voornamelijk van Chardonnay worden gemaakt.

Deze benaming wordt ook gebruikt voor andere mousserende wijnen van witte druiven.

De vermelding ‘champagne’ op het etiket is een garantie voor de kwaliteit van het product.